دومین بزرگداشت اسطوره شناس نامدار ایران،
همکار اسبق ساموئل بکت

عرفان قانعی فرد

 

وبلاگ قانعی فرد: erphaneqaneeifard.blogfa.com
پنج‌شنبه ۲ شهريور ۱۳۸۵ - ۲۴ اوت ۲۰۰۶

  امروز صبح در دانشگاه دوبلین ایرلند ، دومین مراسم و آئین بزرگداشت اسطوره شناس فقید کرد ایرانی و همکار سابق ساموئل بکت ، روناک یاسین برگزار شد که در آن تنی چند از همکاران سابقش یاد و خاطره وی را گرامی داشتند.

روناک یاسین – کرد زبان - استاد و پژوهشگر دانشگاه دوبلین بامداد روزشنبه ۱۳ آوریل ۲۰۰۲ به علت سکته مغزی در سن ۸۲ سالگی، در واشنگتن آمریکا در گذشت.

او از بزرگترین منتقدان ادبی، زبانشناس و اسطوره شناسان ایرانی بود اما افسوس در زادگاه و موطنش و میان مردمانش ناشناخته ماند . وی در سال ۱۹۲۰ در یکی از روستاهای اطراف مریوان – در کردستان – متولد شد. پس از مهاجرت به عراق ، تحصیلات خود را در دانشگاه بغداد در رشته علوم تربیتی ادامه و سپس راهی دانشگاه بیروت شد. یاسین در سال ۱۹۴۹ وارد دانشگاه الزهرا مصر شد.

وی در سال ۱۹۵۳ دارای کرسی در دانشگاه اوپسالا سوئد شد و سپس در دانشگاه مسکو به تحصیل در رشته جامعه شناسی و تاریخ پرداخت. تحقیق در زمینه اسطوره شناسی در مصر، سوریه و چین فعالیت در فاصله سالهای ۱۹۵۶ تا ۱۹۶۷ بود. وی سپس برای تدریس به دانشگاه هاروارد آمریکا رفت و در آنجا به تدریس اسطوره شناسی پرداخت. سال سال ۱۹۶۹ یاسین به همراه ساموئل بکت – رمان نویس ایرلندی و برنده جایزه نوبل – جلسات نقد ادبی درام‌های تمثیلی را برگزار کرد و در سال ۱۹۷۲ کاندیدای جایزه ادبی پولیتزر شد.

روناک یاسین در مدت سی سال در رشته‌های زبان و ادبیات انگلیسی و فرانسه و لاتین و روسی و زبانشناسی و اسطوره شناسی به تدریس در چند دانشگاه معتبر جهان پرداخت.

از جمله آثار این نویسنده و محقق ایرانی، می توان به ۱۱۰ مقاله ادبی و تحقیقی در تحلیل اسطوره و نقد ادبی و داستان روایتی و شبه خاطره وی – خاطرات یک رعیت کرد – اشاره کرد. وی بنا به آشنایی با بزرگانی مانند ساموئل بکت، در گفتار و نوشتارش، ضعف و محرومیت و درماندگی انسانها را تصویر میکرد و انعکاس این گفته را می‌توان در داستان روایتی و شبه خاطره وی – که نوعی اعتراض به اوضاع اجتماعی معاصر است – مشاهده کرد.

در اولین مراسم سالگرد درگذشت یاسین در دانشگاه دوبلین حضور یافتم و درباره این نویسنده فقید سخنرانی کردم؛ اما امسال به خاطر کسالت جسمی از شرکت در این مراسم بازماندم ...اما یاسین، روحی بلند و بی پروا داشت و در آثارش قدرت خلاقیت و روانی کلام و سادگی زبانش نشان از نازک بینی وی دارد و جهان و عشق را آیینه روح و تصویر زندگی انسان می‌دانست.

در باره داستان روایتی و شبه خاطره‌ای این زن اسطوره شناس ایرانی باید بگویم:
در ایرلند با وی آشنا شدم، که البته به مدد پرفسور هامیلتون بود ، از حسن رفتار و سعه صدر و تواضع و رها بودنش در عین عصیانگری تفکرش، لذت بردم....هر چند سالها بود که در روزهای تلخ غربت به دور از وطن بازمانده بود. و درباره نحوه ترجمه داستان روایتی و شبه خاطره یاسین - خاطرات یک رعیت کرد – می گویم :
نوشته‌ها و گفتارهای پراکنده وی را ضبط کردم – که همواره به انگلیسی و فرانسه سخن می‌گفت و انگار کردی و فارسی را به کلی از یاد برده بود. اما در بازگفتن داستان خاطراتش، تفکر حساس و نگاه انتقادی وی، جنبه‌های صور خیالی رنگ و بوی حماسی و آزاد اندیشانه وی کاملا به چشم می‌آید.

یادش گرامی باد و راهش پر رهرو