پرونده اتمی ايران در شورای امنيت و ناتوانی جامعه جهانی

ـ آيا اساساً بايکوت اقتصادی برای کشوری صاحب نفت و منابع انرژی که اين همه حيات اقتصادی کشورهای پيشرفته بدان وابسته است، تا ميزانی که بتواند رژيم را به زانو درآورد، ممکن است؟

شاهين فاطمی ـ بايکوت اقتصادی هرگز منتج به نتيجه مورد نظر نشده است. شايد يگانه استثناء اعمال آن در مورد رژيم نژادپرست آفريقای جنوبی باشد. اما بايد به خاطر سپرد که در آن مورد هم ساير عوامل مثل سقوط امپراتوری کمونيسم احتمالاً نقش اساسی را بر عهده داشت. در غير اين صورت ديديم که چگونه کشور ليبی توانست با بايکوت بسازد و همچنين کشور کوبا توانسته است به بايکوت عادت کند.

در مورد ايران بايد گفت؛ کشور ما ۸ همسايه دارد و اکثراً کشورهائی هستند که از نظر رعايت تعهدات بين‌المللی سابقه خوبی ندارند و هر نوع تحريمی از نظر آنها راه تازه‌ای خواهد بود برای تجارت پرمنفعت.

ـ نتايج احتمالی برقراری بايکوت و مجازات‌های مختلف اقتصادی، سياسی، علمی و فرهنگی ايران برای مردم ايران و برای رژيم چه خواهد بود؟ عده‌ای از تحليل‌گران سياسی ايرانی پيش‌بينی می‌کنند که اين امر به بحرانهای داخل کشور دامن زده و مردم تحت فشار اقتصادی را به شورش وادار خواهد نمود؟ تأثيرات بلند مدت آن برای آينده ايران چه خواهد بود؟

شاهين فاطمی ـ پاسخ به سئوال پيشين به اين معنا نيست که بايکوت بلااثر خواهد بود. نه! برعکس، بايکوت اقتصادی و سياسی لطمات بسيار گرانی بر پيکر اقتصاد و سياست ايران برجای خواهد گذارد. بيش از آن که موجب دردسر برای رژيم بشود، به کشور لطمه خواهد زد. بزرگترين آسيب اين نظام به انزوا کشاندن ميهن ما بوده است و مسلماً تحريم‌های تازه به اين منزوی ساختن کمک خواهد کرد. در دنيای امروز همه کشورهائی که اقتصاد و جامعه خود را باز کرده‌اند و با بقيه دنيا از راه تعامل وارد شده‌اند، نتايج بی‌سابقه آن را چشيده‌اند. نگاهی به چين و هند و ساير کشورهای آسيای جنوبی نشان می‌دهند که نتيجه اقتصاد باز چه بوده است. بنا بر اين درست در چنين دنيائی جمهوری اسلامی کشور ما را از همه مواهب جهانی شدن اقتصاد محروم کرده است و نتايج آن سياست بيکاری، تورم، فقر و فساديست که امروز همه ما شاهد آن هستيم. تحريم اقتصادی موجب خواهد شد، اين انزوا هرچه شديدتر اقتصاد ايران را متلاشی کند.

اين که آيا اين بحران به ناآرامی‌های درونمرزی دامن خواهد زد يا نه، امريست که به سهولت قابل پيش‌بينی نيست. چون فعلاً با درآمد سرشار نفت حکومت می‌تواند به سهولت، حداقل در ظاهر، بر مشکلات فائق آيد. به عبارت ديگر بايد گفت؛ با درآمد نفت حکومت می‌تواند بر اهرمهای فشار بيافزايد و بخشی از جامعه را که به صورت طبقه وابسته و متکی به يارانه درآورده است، همچنان با رشوه‌های اقتصادی معتاد و «وفادار» به رژيم نگاهدارد. در مملکتی که قانون حاکم نيست و حکومت پول و زور مطلق را در اختيار دارد، سرکوب ناراضی‌ها کار مشکلی نخواهد بود و نبايد به شورش داخلی چندان اميد بست.

ـ به دنبال سياست «چماق و شيرينی» ودر تشويق به دست کشيدن از تلاشهائی برای تکميل حلقه توليد انرژی اتمی و احتمالاً سلاح هسته‌ای، وعده امتيازاتی به حکومت اسلامی داده شده است. آيا محتوای دقيق اين امتيازات فاش شده است؟

شاهين فاطمی ـ محتوای اين «بسته» کاملاً علنی شده است. هم در مورد استفاده صلح‌آميز از انرژی هسته‌ای و کمک‌های لازم در اين زمينه و هم در مورد امتيازات اقتصادی و سياسی بسيار برای ايران سودمند است. از نظر منافع ملی ايران اين «بسته» که حتا از پيشنهادات اروپائي‌ها نيز گسترده‌تر و سودمندتر است، می‌تواند بسيار مفيد تلقی شود. اگر جمهوری اسلامی در پی ساختن بمب اتمی نباشد، اين پيشنهادات که دولت آمريکا نيز بر آنها صحه گذارده است، فرصت خوبی برای حل مشکل هسته‌ای ايران است.

ـ اخيراً دولت ايران اعلام کرده است که از «حق» خود بر تحقيقات اتمی برای دستيابی به چرخه کامل اين تکنولوژی دست بر نخواهد داشت. اما حاضر است تمام فعاليت‌های خود را در اين زمينه زير نظر بازرسان سازمان انرژی اتمی انجام دهد. چرا اين پيشنهاد را کشورهای غربی نمی‌پذيرند؟ آيا اساساً امکان کنترل صددرصد وجود دارد؟

شاهين فاطمی ـ مسئله «حق» ايران هرگز مورد سئوال نبوده است. آن چه جمهوری اسلامی فراموش می‌کند، خلافکاري‌های گذشته و پرونده سياه دروغگوئی و حيله و تزوير پيشين است. برای جامعه بين‌المللی بسيار مشکل است که از اين پس تعهدات نظامی را که هميشه دروغ گفته است بپذيرد. اما اگر توافقی حاصل شود، کشورهای غربی با استفاده از تجربه دوران جنگ سرد راه‌ها و شيوه‌های بسياری در اختيار دارند که بتوانند جمهوری اسلامی را مجبور به رعايت شفافيت و صداقت کنند.

در مورد اعتماد در اين گونه مسائل در ارتباط با روس‌های کمونيست، پرزيدنت ريگان می‌گفت: «بايد اعتماد کرد ولی بازرسی را نبايد فراموش کرد.»

بله! امکان کنترل وجود دارد. مخصوصاً با تکنولوژی امروز. به شرط آن که طرف نخواهد کلک بزند.