بيانيه و فراخوان رفراندوم در چالش نظری

گزارشی از فعاليت های نظری ما در گپسرای جنبش رفراندوم
جلسات هفتگی، روزهای شنبه از ساعت ۷ بعد از ظهر به وقت اروپای مرکزی
 

   گپسرای جنبش رفراندوم پس از توقفی کوتاه به مدت تقريبی دوماه، مجدداً فعاليت‌های خود را در زمينه دامن زدن و تعميق بحث‌های نظری مطرح در سطح جنبش سياسی و حول مفهوم جنبش رفراندوم و گفتمان دمکراسی‌خواهی و آزاديخواهی ايرانيان آغاز نمود.

نخستين جلسه بحث و بررسی اين گپسرا در تاريخ ۲۹ ژوئيه ۲۰۰۶ با حضور حشمت رئيسی تشکيل شد. پيش از آغاز سخنان ايشان در زمينه؛ دمکراسی خواهی و سه استراتژی مطرح در سطح جنبش سياسی، گزارشی از علل توقف دوماهه فعاليت طرفداران فراخوان رفراندوم و از جمله توقف پيگيری بحث‌های نظری در اين گپسرا ارائه گرديد. در اين گزارش ضمن طرح يک جمعبندی اجمالی از بحثهای صورت گرفته در جلسات قبلی اين گپسرا از کنگره بروکسل تا توقف دوماهه، در عين حال سعی شد نشان داده شود که طبق نتايج بررسی‌های دوماهه اعضای فعال در جنبش رفراندوم، هنوز چه مسائل، موضوعات و مفاهيمی بايد به بحث گذاشته شده و تدقيق گردند، تا بر بستر تعميق و گسترش آنها، بتوان به اشاعه گفتمان دمکراسی و آزادی پرداخت و به گسترش ايده رفراندوم ياری رساند.

پس از اين گزارش مقدماتی حشمت رئيسی به موضوع سخنرانی خود پرداخت. يکی از محورهای سخنان ايشان را، مقايسه ميان نوع تفکر سنتی ما در امر اتحاد نيروها و نوع و مضمون نوين اين اتحاد در شرايط کنونی، تشکيل می‌داد. از نظر ايشان ما امروز در شرايطی قرار گرفته‌ايم که بايد در تفکر سنتی خود در اين زمينه يعنی اتحاد بر محور سلبی و انقلابی تجديد نظر کرده و جای آن را به اتحاد بر محور ايجابی يعنی بر محور تلاش برای استقرار آزادی و دمکراسی، بدهيم.
ايشان همچنين در بحث در زمينه سه استراتژی مطرح در سطح فعاليتهای سياسی يعنی: ۱) استراتژی اصلاحات از درون حکومت، ۲) استراتژی سرنگونی حکومت به هر قيمت و ۳) استراتژی استقرار دمکراسی و تأسيس آزادی به عنوان اولويت مبارزات امروز، به طور تفصيلی به استراتژی سرنگونی به هر قيمت پرداخته و از آن به عنوان «آلترناتيو غيرهوشمند» نام بردند و اشاره نمودند که اين آلترناتيو از آنجائی که از عناصر بسيار متناقضی ـ از جمله سلطنت طلبان و گروههای قومی طرفدار تجزيه ايران ـ تشکيل شده و تنها نقطه وحدت آنها دشمنی با جمهوری اسلامی است و اين ائتلافها به اميد سرنگونی جمهوری اسلامی سرهمبندی می‌شوند، در عمل در خود نطفه جنگ داخلی و اختلافات خشونت‌بار در آينده را به همراه خواهند داشت.

درضروت توضيح موضوع توقف دو ماهه فعاليت‌های طرفداران جنبش رفراندوم و در روشن نمودن ضرورت انحلال تشکيلات جنبش رفراندوم و شروع دوباره فعاليت‌های غير تشکيلاتی به دعوت گپسرای جنبش داريوش همايون به عنوان ميهمان سخنران دعوت شدند. ايشان در سخنان خود به توضيحاتی در زمينه سرشت فراخوان رفراندوم و گفتمان آن پرداخته و اين که اين حرکت در گام نخست و در شرايط کنونی يک نهضت فکری است و هر گونه سلسله مراتب و تعهدات تشکيلاتی می‌تواند به مانعی در برابر اشاعه فکر و انديشه‌ای که در بيانيه فراخوان مستتر است لطمه وارد سازد. عدم بستگی تشکيلاتی در دفاع از بيانيه فراخوان، از نظر ايشان، به معنای عدم نياز به همکاری‌های داوطلبانه افراد از جريان‌های مختلف سياسی نيست و نخواهد بود. (۲۸ مرداد برابر با ۱۹ مرداد)


● يک ماه بزرگداشت صدمين سالگرد انقلاب مشروطيت در گپسرای جنبش رفراندوم

از آنجائی که بسياری از مدافعان امروز جنبش رفراندوم و بيانيه فراخوان، جنبش دمکراسی‌خواهی و آزاديخواهی ايران را در اصل ادامه جنبش مشروطيت و حامل همان هسته و پيام اصلی تجددخواهی و آزاديخواهی دانسته و بحث و بررسی بر روی دستاوردهای جنبش مشروطه و انقلابی را که بر بستر اين جنبش فکری ـ سياسی به ثمر رسيد، به حال مبارزات امروز ايران مفيد و ياری دهنده می‌دانند، لذا فرا رسيدن نخستين سالروز انقلاب مشروطيت در آغاز دومين سده آن را غنيمتی بزرگ دانسته و ضمن گراميداشت اين انقلاب، طی يک ماه گذشته از تاريخ ۱۴ مرداد (۵ اوت) تا ۱۲ شهريور (۳ سپتامبر) بخش اساسی جلسات بحث و گفتگوی گپسرای جنبش رفراندوم را به بررسی دستاوردهای انقلاب مشروطه و رابطه آن با مبارزات آزاديخواهانه امروز ايران اختصاص داد. ميهمانان سخنران اين جلسات عبارت بودند از:

محمد امينی، ايشان در سخنان خود به بحث و بررسی چهارچالش اساسی جنبش مشروطيت پرداختند يعنی به: ۱) مدرنيزاسيون و پيگيری طرح‌های نوسازی کشور در زمينه اقتصادی و صنعتی ۲) جدائی دين از دولت و ساختاری و نهادينه شدن اين اصل با انقلاب مشروطه ۳) تشکيل دولت ملی و پيوند آن با انديشه مدرن و جانشين شدن دولت ملی به جای دولت‌های ايلی و طايفه‌ای و ۴) چالش قانون‌گرائی و تکيه بر پارلمان و نهاد قانونگذاری. (جلسه ۱۵ مرداد برابر با ۵ اوت)

نيلوفر بيضائی، در صحبت‌های خود به دو جريان اصلی جنبش مشروطه‌خواهی يعنی روحانيت و روشنفکران تجددخواه و غربگرا پرداختند. از نظر ايشان روحانيت که اساساً حول شعار استقلال که يکی از خواستهای اصلی مشروطه‌خواهان بود گرد آمده بود، در تعبير خود از مشروطه‌خواهی، وضع قوانينی برپايه شرع و به منظور محدود کردن قدرت دربار مورد نظر داشت و امروز تمامی آرمانهای اين قشر با استقرار حکومت اسلامی متحقق شده و شکست تاريخی خود را به نمايش گذاشته است. روشنفکران سکولار و تجددگرا که در هسته اصلی آرمانهای خود، تحولات غرب بخصوص تحولاتی که از دل انقلاب فرانسه برآمده بود را در نظر داشتند، از نظر نيلوفر بيضائی، دسته ديگری از مشروطه‌خواهان سده جنبش مشروطه‌خواهی را تشکيل می‌دادند که آرمانهای آنها امروز بصورت فردگرائی، ميل به تفرد و پيدايش چندگانگی در جامعه پی گرفته می‌شود. (۲۱ مرداد برابر با ۱۲ اوت)

داريوش همايون و حشمت رئيسی در جلسه مشترکی در مونيخ به دعوت کميته پشتيبانی جنبش رفراندوم و حزب مشروطه ايران و به منظور بررسی دستاوردهای انقلاب مشروطه شرکت نمودند. اين جلسه بزرگداشت همزمان به طور زنده و مستقيم از طريق گپسرای «انجمن سخن» و با همکاری گپسرای «جنبش رفراندوم» پخش می‌شد.

حشمت رئيسی در سخنان خود به مضمون اوليه فرمان مشروطيت، که فاقد اشاره به مردم بود، و پروسه تحولی بعدی آن در زمان محمدعلی شاه پرداخته و بر نقش و ايستادگی فرقه اجتماعيون وعاميون در مجلس مشروطه تکيه کرد. ايستادگی در برابر تلاشهائی که سعی مي‌کرد مجلس مشروطه را نه به عنوان يک نهاد قانونگذاری و محل تجمع نمايندگان ايران، بلکه تنها به عنوان يک نهاد مشورتی تلقی نمايد. حشمت رئيسی در ادامه سخنان خود به سنت همکاری سوسيال دمکراتها و ليبرال دمکراتها در فرقه عاميون و اجتماعيون در دوران انقلاب مشروطه اشاره نمود. وی همچنين در بررسی سير تاريخی دستاوردهای انقلاب مشروطه در دوره‌های بعدی و به ضرباتی که از دو سو يعنی از سوی استبداد دينی و استبداد دربار متوجه اين دستاوردها شد، پرداخته و توضيح داد که دينمداران از بعد فرهنگی ـ فلسفی و دربار از بعد سياسی ـ حقوقی به جدال با انديشه‌ها و دستاوردهای اين انقلاب پرداختند و ضربه نهائی به اين دستاوردها در سال ۴۹ از سوی محمدرضاشاه، با گرفتن حق انحلال مجلس، خورد که از پيامدها اين لطمات در اصل شکل‌گيری انقلاب اسلامی بود.

سخنران بعدی اين مراسم ، يعنی داريوش همايون سخنان خود را به توضيح اين امر اختصاص داد که چگونه با همه افت و خيزها ما در عرصه دمکراسی‌خواهی و آزادی‌طلبی و انديشه تجدد، صد سال به پيش آمده‌ايم. ايشان دستاوردهای اين يکسده پيشرفت را بر چهار محور و چهار مسئله اساسی ايران از انقلاب مشروطه تا به امروز مورد بررسی قرار دادند. ۱) تغيير موقعيت ژئوپولتيک ايران بر اساس کسب استقلال ايران و بازگشت‌ناپذير شدن آن ۲) تغيير ساختاری و زيربنائی ايران و پيدايش طبقه متوسط و تحصيل کرده در ايران که حامل انديشه آزادی و تجدد خواهی است ۳) تغيير اساسی در نگاه محافظه کارانه روشنفکران ايرانی در برخورد به دين و وارد شدن ضربات اساسی به پايگاه اجتماعی روحانيت مدعی قدرت در ايران و۴) فراهم شدن امکان همکاری‌های گسترده نيروهای ترقی‌خواه و آزاديخواه ايرانی و چشم‌اندازهای روشن نزديکی و همکاری دو جريان سياسی قدرتمند ليبرال دمکراسی و سوسيال دمکراسی بر محور حفظ ايران و هدايت آن به سمت ترقی ، توسعه، دمکراسی و آزادی ( ۵ شهريور برابر با ۲۷ اوت)

مراسم گراميداشت صدمين سالگرد جنبش مشروطه به همت کميته پشتيبانی جنبش رفراندوم و با همکاری حزب مشروطه ايران در شهر مونيخ برگزار شد. در اين مراسم آقايان داريوش همايون و حشمت رئيسی به عنوان سخنران ميهمان حضور داشتند. (۵ شهريور برابر با ۲۷ اوت)

همچنين در شهر کلن جلسه‌ای در بزرگداشت و بررسی دستاوردهای انقلاب مشروطه و با حضور آقای داريوش همايون برگزار گرديد که اين دعوت از سوی کميته پشتيبانی جنبش رفراندوم در اين شهرصورت گرفت. (۱۲ شهريور برابر با ۳ سپتامبر)